Logigram: drie aanwijzingen, één antwoord

Twee puzzels delen dit werkblad logigrammen voor groep 4 met huisdieren, en elke puzzel heeft dezelfde onderdelen: links drie genummerde aanwijzingen, rechts een rooster van drie bij drie met de namen van de kinderen aan de zijkant en drie huisdieren bovenaan, en daaronder een strook van drie antwoordvakken, één per kind, elk met alle drie de plaatjes. Op deze afdruk heeft de eerste puzzel Daan, Emma en Finn met een muis, een kat en een hond, en aanwijzingen als Finn heeft de muis niet, waarbij het dier als plaatje in de zin staat. Het kind leest een aanwijzing, streept het vakje door dat afvalt, zet een vinkje zodra er in een rij maar één vakje over is en omcirkelt ten slotte in de strook het huisdier van elk kind.

Dit is de uitsluitpuzzel in zijn eenvoudigste eerlijke vorm: drie ontkennende aanwijzingen, drie kinderen, één antwoord per kind, en elke aanwijzing is nodig. Een kruisje is een feit dat het kind heeft vastgesteld, een vinkje is een conclusie uit twee kruisjes, en het rooster maakt het redeneren zichtbaar op papier, zodat een fout antwoord terug te voeren is op de aanwijzing die hem veroorzaakte. De plaatjes in de zinnen, op de plek van de dierennaam, houden de leeslast laag voor groep 4. Redeneren en een oplossing verantwoorden vallen onder wiskundig inzicht en handelen in de SLO-kerndoelen voor rekenen-wiskunde. De leerkracht let op het vinkje dat na twee kruisjes in een rij volgt, en op de kruisjes die een vinkje in de rest van zijn kolom afdwingt.

Eén staande pagina, kleur is handig voor de plaatjes. De legenda met vinkje, kruisje en een gevulde rij staat rechtsboven als geheugensteun. Maak de eerste puzzel samen en laat de tweede aan het kind over. De vijf variaties in deze reeks veranderen elk één ding: de soorten aanwijzingen, de grootte van het rooster, plaatjes in plaats van zinnen, twee kenmerken per kind, of een rooster dat al is opgelost en alleen wordt gelezen. Sudoku, met rijen en kolommen en zonder aanwijzingen, is een andere reeks.