Rekenpiramide: welke steen ontbreekt onderin?

Onderin ontbreekt een steen. Op dit werkblad staan vier rekenpiramides voor groep 3 van vier lagen, en in de onderste laag is telkens één van de vier vakjes leeg gelaten. Dat lege vakje is niet uit te rekenen met alleen de gegevens eronder, want er is niets onder. Daarom staat er in elke piramide één steen in de tweede laag al ingevuld, precies boven het gat: uit die steen en zijn buurman onderin volgt het ontbrekende getal. Het kind rekent dus eerst één keer terug, vult het gat, en bouwt daarna de hele piramide op de gewone manier naar boven af.

Dit blad draait de bewerking om. Overal elders is de piramide een optelmachine; hier moet het kind bij één steen de omgekeerde vraag stellen: welk getal moet erbij om samen de gegeven steen te maken. Dat is een aftrekking, of in de taal van groep 3 een erbijsom met een onbekende. Wie dat verband ziet, hoeft niet te gokken en kan het antwoord bovendien meteen controleren door vooruit te rekenen. De SLO-kerndoelen voor groep 3 noemen dit bij het oplossen van optelsommen met een ontbrekend getal en bij het inzicht dat optellen en aftrekken elkaars omgekeerde zijn. De leerkracht kijkt of het kind de gegeven steen boven het gat gebruikt of stiekem alle andere stenen invult en het gat voor het laatst bewaart.

Print de PDF gratis en vraag het kind bij de eerste piramide hardop te zeggen welke twee stenen samen de gegeven steen maken; die zin is het hele idee van het blad. Wie het gat vult, moet daarna gewoon doorbouwen tot de top, en kan zo zijn eigen antwoord controleren. Is het terugrekenen nog te veel, dan hebben de versies tot tien en met vier lagen alle startgetallen ingevuld en gaat het alleen omhoog. Verdubbelen en halveren maakt dezelfde omkering zichtbaar op een andere manier, en het getal van de dag oefent één meer en één minder rond hetzelfde getal.