Tegengesteld of hetzelfde? Omcirkel het tegenovergestelde, niet het synoniem

Zes woordrijen vullen dit blad, en elke rij is een kleine valstrik. Het woord van de rij, groot, schoon, snel, blij, ruw of sterk, staat in grote letters naast een pijl, en eronder zitten drie woorden in omlijnde pillen. Eén pil betekent het tegenovergestelde (klein), één betekent hetzelfde (enorm) en één is een los woord uit een ander paar (nat). Het kind omcirkelt de tegenstelling en laat het synoniem staan. Alle zes rijen volgen dat patroon: schoon met vuil, netjes en open; snel met langzaam, vlug en zacht; blij met verdrietig, vrolijk en koud; ruw met glad, hobbelig en nacht; sterk met zwak, stevig en dag. Er wordt niets geschreven. Van alle bladen met tegenstellingen is dit het enige met een synoniem als afleider.

Een synoniem naast het antoniem zetten is wat dit blad leert en de kaartbladen niet kunnen. Een kind dat geleerd heeft dat het antwoord het woord is dat bij groot hoort, omcirkelt enorm, want enorm hoort ook bij groot; alleen een kind dat aan de richting van de betekenis denkt, het andere uiteinde van de schaal, kiest klein. Dat onderscheid is precies wat de woordenschat in groep 3 wil opbouwen, en het derde, vreemde woord voorkomt dat de keuze een muntje opgooien wordt tussen twee verwante woorden. De SLO-kerndoelen voor groep 3 noemen bij woordenschat het onderscheiden van woorden die hetzelfde en woorden die het tegenovergestelde betekenen. De leerkracht vraagt een kind dat het synoniem omcirkelde om beide pilwoorden in een zin over hetzelfde ding te zeggen; de fout corrigeert zichzelf meestal hardop.

Er hoeft niets geschreven te worden, dus het blad werkt als snelle check aan het eind van een reeks over tegenstellingen of als opwarmer voor het blad met de paren. Bewaar het basisblad en het blad met zinnen voor kinderen die het woord nog moeten produceren; dit blad is voor kinderen die dat al kunnen en de betekenis moeten aanscherpen. Het blad voor groep 4 met on- gaat verder met tegenstellingen die met een voorvoegsel gemaakt worden.