Het letterhuisje

Over dit hulpmiddel

Het letterhuisje is een gratis schrijfhoek voor groep 2 en groep 3. Er staat steeds één letter groot op de schrijflijnen: de kamer tussen de twee doorgetrokken lijnen, de zolder erboven en de kelder eronder. Bovenaan loopt een rij om uit te kiezen. Eerst het hele alfabet van a tot en met z, dan de tweetekenklanken — aa, ee, oo, uu, oe, ie, ui, eu, ij, ei, au, ou, en ook ng en ch — en tot slot de cijfers 0 tot en met 9. Eén tik en die letter staat groot op het bord, zonder zoeken voor de klas. Een tweetekenklank wordt letter voor letter geschreven, want de ij is één klank die je met twee letters schrijft: het vuurvliegje doet eerst de i en dan de j. Letters die al een keer af zijn, krijgen een klein groen stipje onder de toets — geen sterren en geen cijfer, alleen een stip.

Daarna trekt het kind de letter na met de vinger, en de inkt verschijnt alleen daar waar de vinger echt geweest is. Het scherm loopt nooit vooruit en maakt de letter nooit voor het kind af: stop je halverwege, dan is de letter halverwege. Raakt de vinger ernaast, dan wacht de inkt gewoon af. Er volgt geen oordeel, alleen meer hulp: eerst gaan de pijltjes lopen, dan schrijft het vuurvliegje die ene haal nog een keer voor, en pas daarna wordt de baan één keer stilletjes wat breder. Wie tussendoor even loslaat om de vinger te verzetten, raakt niets kwijt. Er is geen rood kruis, geen punt, geen klok en geen ster te bekennen, en wissen en opnieuw beginnen mag zo vaak als een kind zelf wil.

De lijnen zijn het deel dat schrijftools buiten het Engels bijna altijd missen. Het letterhuisje tekent de liniatuur die hier in het schrift staat en niet die van een Amerikaans werkblad: twee doorgetrokken lijnen om de romp van de kleine letters heen, met daarboven en daaronder een lichte stippellijn voor de stokken en de lussen, en de onderste lijn het stevigst, want daar staan de letters op. Een Duitse klas krijgt de vierlijnige Lineatur, een Spaanse de doble raya met twee even sterke lijnen, een Braziliaanse helemaal geen romplijn — elk land zijn eigen papier, geliniëerd door leerkrachten uit dat land. Alle letters, alle tweetekenklanken, alle cijfers en elk woord dat je zelf intikt zijn gratis, in alle elf talen en zonder account. Bij het Leerkracht-pakket komen er twee dingen bij: de klassenlijst uit Beurtenstokjes, die hier alleen gelezen wordt en het apparaat nooit verlaat, en het werkblad op A4 — een voorbeeldletter met de schrijfvolgorde, een vakje voor de naam zonder opschrift, en zes regels: vier regels van acht letters om na te trekken, twee in volle lijn en twee in lichtgrijs, daarna een regel met alleen vooraan één voorbeeldletter om zelf over te schrijven, en tot slot een regel die leeg blijft — alles op precies dezelfde liniatuur als op het bord.

Zo gebruik je het in de klas

• Zet het op het digibord en laat het vuurvliegje eerst zijn ronde doen — dat gebeurt vanzelf zodra het letterhuisje opengaat. Met het driehoekje in de hoek van het blad zie je die ronde zo vaak terug als de klas nodig heeft, met een zacht belletje bij het begin van elke haal.
• Tik in de rij bovenaan de letter, de tweetekenklank of het cijfer aan dat vandaag aan de beurt is. De klank van deze week, de letter die een kind blijft spiegelen, het cijfer waar je mee bezig bent: het is telkens één tik.
• Laat één kind naar voren komen en de letter natrekken met de vinger, vanaf de groene stip. De inkt loopt alleen mee zolang de vinger op het pad blijft, en de stipjes onder het blad laten zien hoeveel halen deze letter heeft en hoeveel er nog te gaan zijn.
• Met het paar a / A zet je dezelfde letter om van kleine letter naar hoofdletter. Met de potloodknop tik je zelf een woord in, gratis voor iedereen: het hele woord komt boven het blad te staan en de klas schrijft het letter voor letter.
• Heb je het Leerkracht-pakket, dan staat achter diezelfde potloodknop ook de klassenlijst uit Beurtenstokjes, en print je met de printerknop het werkblad van de letter die op dat moment op het bord staat.

Ideeën voor in de klas

• Letter van de dag: zet de nieuwe letter uit de kern groot op het bord, laat het vuurvliegje voorgaan en daarna drie kinderen om de beurt natrekken — en meteen door naar het schrift, zolang de vorm nog vers is.
• Tweetekenklank van de week: tik de aa, de ui of de ij aan en laat de klas zien dat de ij één klank is die je met twee letters schrijft. Op het bord komt eerst de i en dan de j, precies zoals het kind het straks op papier doet.
• Spiegelaars: verbeter bij een kind dat de b en de d door elkaar haalt niets op papier, maar tik die letter hier aan en kijk samen waar de haal begint. Zien waar het potlood vertrekt helpt meer dan een uitgegumde letter.
• Van scherm naar schrift: eerst met de vinger op het bord, daarna met potlood tussen precies dezelfde lijnen op het geprinte werkblad uit het Leerkracht-pakket.
• Naam bij de deur: schrijf tijdens de inloop de naam van de jarige of van de hulpjes van vandaag, letter voor letter uit de klassenlijst van Beurtenstokjes — met het Leerkracht-pakket, en die namen blijven op het apparaat zelf.