Het zegbord

Over dit hulpmiddel

Het zegbord geeft een pas aangekomen kind al op de eerste ochtend een stem. Achtenzestig plaatjes in zes kleine groepen — en de acht belangrijkste blijven altijd in beeld, altijd op dezelfde plek. Ja. Nee. Ik heb hulp nodig. Ik snap het niet. Ik moet naar de wc. Stop. Kijk alsjeblieft naar mij. Ik ben klaar. Eén tik en de zin klinkt hardop, in de taal van het lokaal. Het is geen woordenschatles en geen toets: het is een manier om op dag één gehoord te worden, nog voor één woord van de nieuwe taal geleerd is.

De plaatjes gaan voorop, en dat is een keuze, geen stijl. Een tekening begrijpt elk kind, welke taal het ook spreekt. Daarom werkt het bord ook voor het Oekraïense, Arabische, Turkse of Somalische kind dat in november in een Nederlandse klas komt — voor dat kind is het gemaakt. Is de thuistaal een van onze elf, dan kunt u die toevoegen en draagt elke kaart twee regels. Dat is een extraatje, nooit de voorwaarde — en als die er is, staat de thuistaal bovenaan, even groot en in dezelfde kleur, want de eigen taal van een kind is niet de kleinste.

Er wordt niets over het kind gemeten. Geen niveau, geen score, geen voortgangsbalk en geen registratie van welke kaarten zijn aangetikt — elk product in dit veld houdt er een bij, en dat is juist het schadelijke deel. Het bord is gratis en blijft dat, en de uitknipkaartjes voor een koord ook: de stem van een kind verkoop je niet, en het gedrukte kaartje is gewoon het bord op papier, voor de gang en het schoolplein. Het Leerkracht-pakket voegt de kant van de volwassene toe: de wandposter, het heen-en-weerblad voor het gezin, en meer dan drie eigen zinnen bewaren.

Zo gebruik je het in de klas

• Open het op het klassenscherm, of geef het kind een tablet. De acht dringendste kaarten staan er al en verschuiven nooit; de zes groepen eronder bevatten de rest.
• Het kind tikt op een plaatje. Het apparaat zegt de hele zin hardop in de taal van uw lokaal, rustig, zodat de klas het verzoek hoort en niet het accent.
• Is de thuistaal een van de elf, tik dan één keer op “De taal van het kind toevoegen”. Elke kaart laat dan beide regels zien, de thuistaal eerst.
• Laat het de eerste weken openstaan op een tablet naast zijn tafel. Het werkt het best als niemand erom hoeft te vragen.
• Druk de uitknipkaartjes gratis af, zodat de zinnen met het kind meegaan naar de gang, het plein en naar huis.
• Tik op “Voor de leerkracht” om een zin toe te voegen die deze klas nodig heeft — kies een begin, maak het af in de stem van het kind, kies een plaatje. Drie zijn gratis te bewaren.

Ideeën voor in de klas

• Laat het bord op de eerste ochtend aan de hele klas zien en tik samen twee of drie kaarten aan. Dan is het iets van iedereen en niet iets aparts.
• Geef het kind de eerste week een maatje dat de tablet vasthoudt. Samen een kaart aantikken is het makkelijkste eerste gesprek tussen twee kinderen zonder gemeenschappelijke taal.
• Gebruik het ook andersom: tik “Waar moet ik heen?” aan en wijs — de gang is uitgelegd zonder één woord gedeelde taal.
• Leg de afgedrukte kaart op tafel en een tweede in de rugzak. De zinnen tellen het zwaarst waar geen scherm is: de wc, het plein, het ophalen.