De telrij

Over dit hulpmiddel

Een rij vrolijke vriendjes staat op een plank. Kies een kant en schuif de telhand langs de rij; elk vriendje dat de hand passeert draagt het lopende getal — een, twee, drie, vier. Het laatste getal waar de hand komt, zegt hoeveel het er zijn.

Tel nu dezelfde rij vanaf de andere kant. Niemand is verschoven, toch draagt ieder vriendje nu een ander getal — en het totaal onder de rij is precies hetzelfde. Dat is het idee waarvoor het apparaat bestaat: het laatste getal vertelt hoeveel, en dat hangt niet af van welke kant je met tellen begint.

Het getal dat een vriendje draagt, vertelt hoe ver je hebt geteld — het is geen naam die het vriendje draagt. Tel terug vanaf de andere kant en kijk hoe een stilstaand vriendje een ander getal krijgt: zo zie je het duidelijkst dat "drie" niet is wie je bent, maar hoe ver we zijn gekomen.

Er is geen voorkant. De hand wacht naast de plank tot je een kant kiest, en geen van beide kanten is de echte. In een rij van vijf is er een vriendje in het midden dat van beide kanten hetzelfde getal draagt — dat vinden, en vragen waarom alleen dat ene, is het mooiste moment van de tool.

Zo gebruik je het in de klas

• Zet hem op het bord, kies een kant en schuif de hand langs de rij terwijl de klas hardop meetelt. Stop aan het andere eind en vraag: hoeveel? Het laatste getal is het antwoord.
• Maak leeg, kies de ANDERE kant en tel opnieuw. Stel de vraag die telt: is er iemand verschoven? Zijn het er nog steeds evenveel?
• Wijs één vriendje aan en vraag welk getal het de eerste keer droeg, en welk getal nu. Hetzelfde vriendje, niet verschoven — een ander getal, en het totaal bleef gelijk.
• Zoek in een rij van vijf het vriendje in het midden dat van beide kanten hetzelfde getal krijgt, en vraag de klas waarom alleen dat ene.

Ideeën voor in de klas

• Zet vijf kinderen vooraan op een rij en doe de routine met hen vóór je de tool opent — tel vanaf de ene kant en dan vanaf de andere — zodat het scherm bevestigt waar de klas net over redeneerde.
• Gebruik hem om het dagelijkse verschil te verhelderen tussen "het derde" (welke) en "drie" (hoeveel): het lopende getal op een vriendje en het totaal onder de rij zijn twee verschillende dingen.
• Met een Leerkracht-abonnement laat je er één bij komen of één weggaan, en tel je door of terug vanaf het getal dat je al had.
• Druk het blad af en laat tweetallen per regel één telling noteren: vanaf welke kant ze begonnen, en hoeveel. Het afgedrukte blad en het erbij-komen-en-weggaan-tellen horen bij een Leerkracht-abonnement; het hele apparaat — elke rij, beide kanten, de hand schuiven en tellen vanaf welke kant je ook wilt — is gratis voor iedereen.